امتياز عليخان العرشي
24
ترجمه استناد نهج البلاغه ( فارسى )
يك مؤلف است . از اشاراتى كه در « مجازات الآثار النبوية » به « نهج البلاغه » آمده است ، نبايد چنين توهمى را پيش آورد كه تأليف نهج البلاغه قبل از مجازات بوده است تا اين كه ذكر سابق پيش از مسبوق باشد . مؤلف در پايان نهج البلاغه ( ج 3 ، ص 267 ) چنين گويد : « همان گونه كه در آغاز گفتيم تصميم ما بر اين است كه در آخر هر باب اوراق سفيد اضافى قرار بدهيم تا مطالبى را كه از قلم افتاده است و يا آنكه مشكلات آن حل گرديده به آنها بيفزاييم . . . » و ما در هيچ يك از نسخههاى چاپى و يا خطى موجود نهج البلاغه چنين نشانهاى نمى يابيم كه تعبير بالا اشاره به « مجازات الآثار النبوية » است كه آن را مؤلف پس از تأليف ، عباراتى بر آن افزوده باشد ، مگر در يك نسخهء خطى متعلق به كتابخانهء رامپور كه توسط عبد الجبار ناسخ « الخصائص » استنساخ شده است ، چنين مى خوانيم كه اين نسخه از روى ، نسخهء سيد ضياء الدين تاج الاسلام ابى الرضا فضل اللّه على بن عبيد اللّه الحسينى در 19 جمادى الاولى ( 553 ه 181 ژويه 1185 م ) نسخهبردارى شده است و ناسخ در طول مدت استنساخ در ملازمت سيد ضياء الدين ( صاحب نسخهء اصل ) بوده است و به اتفاق يكى ديگر از دوستان خود اين كتاب را در سال 554 ه . ق بر تاج الاسلام قرائت كرده است . همچنين در آخر متن نسخه چنين آمده است : زيادة من نسخة كتب على عهد - المصنف رحمة اللّه عليه و سلامه ( 169 الف ) . و ظاهرا آنچه در ذيل اين عنوان درج گرديده اضافاتى است كه بعدا انجام شده و اشاره به « مجازات » نيز در ذيل همين عنوان رؤيت مىشود . دليل چهارم در بعضى از نسخههاى « نهج البلاغه » ملاحظه مىشود كه شرح مطالب با اسم رضى آغاز مى گردد ، و مهمترين اين نسخهها نسخهاى است كه با تحقيق و تصحيح محمد محى الدين عبد الحميد استاد دانشگاه الازهر در چاپخانهء « الاستقامه » قاهره چاپ و منتشر شده است . مصحح به هشت نسخه مراجعه كرده است كه يكى از آنها « شرح ابن ابى الحديد » و ديگرى « شرح ابن ميثم » مى باشد . اضافه بر اين به نسخهء خطى نفيسى از شرح ابن ميثم رجوع مى كرده و كتاب « نهج البلاغه » را پس